Πόσες μέρες δουλεύει ένας αεροσυνοδός; Πώς λειτουργεί το Cabin Crew Roster στην Ευρώπη;

«Πόσες μέρες τον μήνα δουλεύει ένας αεροσυνοδός;» είναι μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις όσων σκέφτονται να ακολουθήσουν καριέρα ως Cabin Crew.

Η απάντηση δεν είναι ένας συγκεκριμένος αριθμός, γιατί ένας αεροσυνοδός δεν εργάζεται με το κλασικό μοντέλο Δευτέρα έως Παρασκευή, 09:00–17:00.

Η αεροπορική βιομηχανία λειτουργεί όλο το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο. Τα πληρώματα εργάζονται με rosters, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν πτήσεις, standby/reserve, ημέρες ανάπαυσης και άλλες υπηρεσίες, ανάλογα με την αεροπορική εταιρεία, τη βάση του πληρώματος, το δίκτυο πτήσεων και τον τύπο του operation.

Ταυτόχρονα, η εργασία του Cabin Crew διέπεται στην Ευρώπη από συγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο σχετικά με τα flight time limitations, duty periods, rest periods και fatigue management. Οι κανόνες αυτοί υπάρχουν πρωτίστως για λόγους αεροπορικής ασφάλειας, καθώς η κόπωση μπορεί να επηρεάσει την απόδοση του πληρώματος.

Τι είναι το Cabin Crew Roster;

Το roster είναι το πρόγραμμα εργασίας ενός μέλους πληρώματος για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Ανάλογα με την εταιρεία, μπορεί να περιλαμβάνει:

• πτήσεις και flight duties,
• σύντομες πτήσεις με επιστροφή στη βάση την ίδια ημέρα,
• multiple sectors μέσα στην ίδια ημέρα,
• overnight stays εκτός βάσης,
• standby ή reserve duties,
• training duties,
• ημέρες ανάπαυσης και ημέρες free of duty.

Επομένως, δύο αεροσυνοδοί που εργάζονται στην ίδια εταιρεία δεν είναι απαραίτητο να έχουν ακριβώς το ίδιο πρόγραμμα.

Ακόμη περισσότερο, το roster ενός Cabin Crew που εργάζεται σε short-haul network μπορεί να διαφέρει σημαντικά από το roster ενός πληρώματος που εκτελεί long-haul πτήσεις.

Πόσες ημέρες τον μήνα μπορεί να εργάζεται ένας αεροσυνοδός;

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος ευρωπαϊκός κανόνας που να λέει ότι «ένας αεροσυνοδός εργάζεται Χ ημέρες τον μήνα».

Υπάρχουν όμως συγκεκριμένες απαιτήσεις σχετικά με τις ημέρες που πρέπει να είναι απαλλαγμένες από duty και standby.

Σύμφωνα με την Directive 2000/79/EC, το ιπτάμενο προσωπικό στην πολιτική αεροπορία πρέπει να έχει:

• τουλάχιστον 7 local days κάθε ημερολογιακό μήνα χωρίς duty ή standby, και
• τουλάχιστον 96 local days κάθε ημερολογιακό έτος χωρίς duty ή standby.

Οι ημέρες αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν και περιόδους ανάπαυσης που απαιτούνται από τη νομοθεσία.

Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να πούμε ότι «όλοι οι αεροσυνοδοί δουλεύουν 20 ημέρες τον μήνα» ή ότι «έχουν πάντα 10 ρεπό». Το πραγματικό πρόγραμμα διαμορφώνεται από το roster της εκάστοτε εταιρείας και πρέπει να συμμορφώνεται με τα εφαρμοζόμενα όρια εργασίας, duty και rest.

Άρα ένας αεροσυνοδός μπορεί να δουλεύει πολλές συνεχόμενες ημέρες;

Το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει διαδοχικές ημέρες υπηρεσίας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η εταιρεία μπορεί να προγραμματίζει απεριόριστα duty periods.

Το ευρωπαϊκό Flight Time Limitations (FTL) framework θέτει όρια στο συνολικό duty και flight time.

Ενδεικτικά, σύμφωνα με το ORO.FTL.210, τα συνολικά duty periods που μπορούν να ανατεθούν σε μέλος πληρώματος δεν πρέπει να υπερβαίνουν:

• 60 ώρες duty σε 7 συνεχόμενες ημέρες,
• 110 ώρες duty σε 14 συνεχόμενες ημέρες,
• 190 ώρες duty σε 28 συνεχόμενες ημέρες.

Παράλληλα, υπάρχουν ξεχωριστοί περιορισμοί για τον συνολικό χρόνο πτήσης. Το flight time των sectors ως operating crew member δεν μπορεί, σύμφωνα με το ίδιο πλαίσιο, να υπερβαίνει τις 100 ώρες σε 28 συνεχόμενες ημέρες και τις 900 ώρες σε ένα ημερολογιακό έτος.

Επομένως, duty time και flight time δεν είναι το ίδιο πράγμα.

Τι σημαίνει duty time και τι flight time;

Αυτή είναι μία σημαντική διάκριση για όποιον σκέφτεται να εργαστεί ως Cabin Crew.

Flight time είναι ο χρόνος που συνδέεται με την πραγματική εκτέλεση των πτήσεων σύμφωνα με τους σχετικούς αεροπορικούς ορισμούς.

Duty period είναι ευρύτερη έννοια και μπορεί να περιλαμβάνει χρονικά διαστήματα κατά τα οποία το μέλος του πληρώματος εκτελεί υπηρεσία, όχι μόνο τον χρόνο που βρίσκεται το αεροσκάφος στον αέρα.

Για παράδειγμα, το πρόγραμμα μιας ημέρας μπορεί να περιλαμβάνει reporting, briefing, περισσότερα από ένα sectors, διαδικασίες μεταξύ πτήσεων και post-flight duties.

Γι’ αυτό το «πέταξα 6 ώρες σήμερα» δεν σημαίνει απαραίτητα ότι εργάστηκα μόνο 6 ώρες.

Πόσες ώρες μπορεί να διαρκεί μια ημέρα εργασίας;

Εδώ μπαίνει ένας ακόμη σημαντικός όρος της αεροπορίας: το Flight Duty Period (FDP).

Το FDP αφορά την περίοδο από το reporting του πληρώματος για ένα flight duty μέχρι το τέλος της συγκεκριμένης flight duty operation, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες.

Το μέγιστο επιτρεπόμενο FDP δεν είναι ένας απλός σταθερός αριθμός για κάθε ημέρα.

Επηρεάζεται, μεταξύ άλλων, από:

• την ώρα έναρξης του duty,
• τον αριθμό των sectors,
• το αν πρόκειται για night duty,
• το αν το πλήρωμα είναι acclimatised,
• τη διάρκεια και τη φύση της operation,
• τυχόν time-zone differences,
• και τις ειδικές διαδικασίες και το Flight Time Specification Scheme της εταιρείας.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει επίσης συγκεκριμένες διαδικασίες για περιπτώσεις απρόβλεπτων επιχειρησιακών περιστάσεων, όπως σημαντικές καθυστερήσεις ή άλλα γεγονότα που μπορεί να επηρεάσουν τη διάρκεια του FDP.

Και τι γίνεται με την υποχρεωτική ανάπαυση;

Η ανάπαυση είναι βασικό κομμάτι του ευρωπαϊκού FTL framework.

Σύμφωνα με το ORO.FTL.235, πριν από ένα FDP που ξεκινά στη βάση του πληρώματος (home base), η ελάχιστη περίοδος ανάπαυσης πρέπει να είναι τουλάχιστον ίση με την προηγούμενη περίοδο duty ή 12 ώρες, όποιο είναι μεγαλύτερο, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις όταν παρέχεται κατάλληλο accommodation στη βάση.

Όταν το επόμενο FDP ξεκινά εκτός home base, η ελάχιστη ανάπαυση είναι τουλάχιστον ίση με την προηγούμενη duty period ή 10 ώρες, όποιο είναι μεγαλύτερο.

Οι απαιτήσεις αυτές δεν αποτελούν απλώς «ευκολία» για το πλήρωμα. Συνδέονται άμεσα με τη διαχείριση της κόπωσης και την ασφάλεια των πτήσεων.

Γιατί υπάρχουν αυτοί οι κανόνες;

Η κόπωση αποτελεί αναγνωρισμένο παράγοντα κινδύνου στην αεροπορία.

Ένα μέλος πληρώματος μπορεί να χρειαστεί να εργαστεί πολύ νωρίς το πρωί, αργά το βράδυ ή κατά τη διάρκεια της νύχτας. Μπορεί επίσης να πραγματοποιεί πολλές πτήσεις μέσα στην ίδια ημέρα ή να μετακινείται μεταξύ διαφορετικών time zones.

Για τον λόγο αυτό, το ευρωπαϊκό σύστημα FTL και το Fatigue Risk Management έχουν σχεδιαστεί ώστε ο προγραμματισμός των duties και των περιόδων ανάπαυσης να λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις της κόπωσης στην απόδοση του πληρώματος. Η EASA αναγνωρίζει ρητά τη σχέση μεταξύ fatigue management, duty periods και rest periods.

Τι είναι το standby και το reserve;

Ένα roster δεν αποτελείται μόνο από ημέρες κατά τις οποίες το πλήρωμα εκτελεί πτήση.

Μπορεί να περιλαμβάνει και standby ή reserve.

Κατά τη διάρκεια standby, το μέλος του πληρώματος πρέπει να είναι διαθέσιμο σύμφωνα με τους κανόνες και τις διαδικασίες της εταιρείας, ώστε να μπορεί να του ανατεθεί duty.

Το σημαντικό είναι ότι standby δεν πρέπει να θεωρείται αυτόματα «ρεπό».

Η EASA διευκρινίζει ότι ένα reserve period κατά το οποίο δεν ανατέθηκε πτήση δεν μπορεί εκ των υστέρων να χαρακτηριστεί ως ημέρα extended recovery rest.

Αυτό είναι μία ακόμη διαφορά της ζωής του Cabin Crew από ένα συμβατικό πρόγραμμα γραφείου.

Τι γίνεται με τα Σαββατοκύριακα;

Τα Σαββατοκύριακα δεν είναι απαραίτητα ρεπό.

Οι αεροπορικές εταιρείες λειτουργούν Σάββατα, Κυριακές και αργίες. Επομένως, ένας αεροσυνοδός μπορεί να εργάζεται:

• Σάββατο,
• Κυριακή,
• Χριστούγεννα,
• Πρωτοχρονιά,
• Πάσχα,
• αργίες,
• και περιόδους υψηλής ταξιδιωτικής ζήτησης.

Αντίστοιχα, μπορεί να έχει ρεπό σε ημέρες που για τους περισσότερους εργαζόμενους θεωρούνται εργάσιμες.

Αυτό σημαίνει ότι ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της ζωής του Cabin Crew είναι η ευελιξία στο πρόγραμμα.

Μπορεί ένας αεροσυνοδός να έχει ρεπό μέσα στην εβδομάδα;

Φυσικά.

Ένα roster μπορεί, για παράδειγμα, να περιλαμβάνει εργασία Δευτέρα και Τρίτη, ρεπό Τετάρτη, πτήση Πέμπτη και Παρασκευή και στη συνέχεια ημέρες ανάπαυσης ή διαφορετικές υπηρεσίες.

Το ακριβές μοτίβο δεν είναι ίδιο για όλες τις εταιρείες.

Μάλιστα, εταιρείες με διαφορετικό network, fleet και scheduling model μπορεί να έχουν πολύ διαφορετικά roster patterns.

Short-haul και long-haul: δύο πολύ διαφορετικές καθημερινότητες

Ένας Cabin Crew σε short-haul operation μπορεί να πραγματοποιεί περισσότερα sectors μέσα στην ίδια ημέρα και να επιστρέφει στη βάση του.

Σε ένα long-haul operation, αντίθετα, μπορεί να πραγματοποιήσει μία μεγαλύτερης διάρκειας πτήση και να παραμείνει εκτός βάσης για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα πριν επιστρέψει.

Οι διαφορετικές αυτές μορφές operation επηρεάζουν σημαντικά το roster, τις περιόδους ανάπαυσης και τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η προσωπική ζωή του πληρώματος.

Τι σημαίνει «recurrent extended recovery rest»;

Εκτός από τις καθημερινές περιόδους ανάπαυσης, το ευρωπαϊκό FTL framework προβλέπει και recurrent extended recovery rest.

Το διάστημα μεταξύ δύο τέτοιων extended recovery rest periods δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 168 ώρες, δηλαδή 7 ημέρες. Η EASA διευκρινίζει ότι οι 168 ώρες αποτελούν ανώτατο όριο και όχι στόχο που πρέπει υποχρεωτικά να συμπληρωθεί.

Υπάρχουν επίσης ειδικές απαιτήσεις όταν η εργασία περιλαμβάνει night duties, early starts, late finishes ή σημαντικές διαφορές ώρας μεταξύ time zones.

Και τι συμβαίνει όταν υπάρχουν πολλές αλλαγές ώρας;

Οι time-zone differences μπορούν να αυξήσουν την κόπωση και γι’ αυτό το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει πρόσθετες περιόδους ανάπαυσης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

Για παράδειγμα, όταν μια rotation περιλαμβάνει σημαντική διαφορά ώρας, εφαρμόζονται ειδικοί κανόνες για την αντιστάθμιση της επίδρασης των time zones. Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπονται επιπλέον local nights of rest στη home base.

Επομένως, ένα long-haul roster δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί απλώς ως «μία μεγάλη πτήση και μετά ρεπό». Η αποκατάσταση του πληρώματος αποτελεί μέρος του συνολικού σχεδιασμού.

Είναι δύσκολη η ζωή του Cabin Crew;

Η απάντηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον άνθρωπο.

Το επάγγελμα έχει σημαντικά πλεονεκτήματα για κάποιον που αγαπά τα ταξίδια, προτιμά ένα μεταβαλλόμενο πρόγραμμα και θέλει να εργάζεται σε ένα διεθνές περιβάλλον.

Από την άλλη πλευρά, απαιτεί προσαρμογή σε:

• πολύ πρωινά reporting times,
• βραδινές και νυχτερινές υπηρεσίες,
• εργασία τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες,
• αλλαγές στο πρόγραμμα,
• standby/reserve,
• πολλές ώρες όρθιας εργασίας,
• και διαφορετικούς ρυθμούς ύπνου και καθημερινότητας.

Η EASA αντιμετωπίζει τη διαχείριση της κόπωσης ως ζήτημα ασφάλειας και οι κανόνες FTL έχουν ακριβώς αυτόν τον σκοπό: να διασφαλίζεται ότι τα πληρώματα εκτελούν τα καθήκοντά τους με επαρκή επίπεδα εγρήγορσης και ασφάλειας.

Άρα, πόσες μέρες δουλεύει τελικά ένας αεροσυνοδός;

Η πιο σωστή απάντηση είναι:

Δεν υπάρχει ένας συγκεκριμένος αριθμός ημερών εργασίας που να ισχύει για όλους τους αεροσυνοδούς στην Ευρώπη.

Το roster διαμορφώνεται από την αεροπορική εταιρεία, τη βάση, το δίκτυο, το είδος των πτήσεων και τις επιχειρησιακές ανάγκες, πάντοτε μέσα στα ισχύοντα όρια duty, flight time και rest.

Σε επίπεδο ευρωπαϊκού δικαίου, όμως, υπάρχει σαφής πρόβλεψη για ημέρες χωρίς duty ή standby: τουλάχιστον 7 local days ανά ημερολογιακό μήνα και τουλάχιστον 96 local days ανά ημερολογιακό έτος, σύμφωνα με την Directive 2000/79/EC.

Παράλληλα, το EASA FTL framework θέτει όρια στις ώρες duty και flight time και καθορίζει ελάχιστες περιόδους ανάπαυσης πριν από flight duty periods.

Το Cabin Crew δεν είναι 9-to-5 — και αυτό είναι μέρος του επαγγέλματος

Η ζωή ενός αεροσυνοδού δεν οργανώνεται γύρω από το ημερολόγιο ενός τυπικού γραφείου.

Μπορεί να εργάζεσαι ένα Σαββατοκύριακο και να έχεις ρεπό μέσα στην εβδομάδα. Μπορεί να ξεκινάς duty πολύ νωρίς το πρωί ή να ολοκληρώνεις μια υπηρεσία αργά τη νύχτα. Μπορεί να έχεις standby ή να πετάς σε διαφορετικούς προορισμούς και time zones.

Αυτός ο διαφορετικός τρόπος εργασίας είναι μέρος της πραγματικότητας του Cabin Crew.

Για κάποιους αποτελεί πρόκληση. Για άλλους αποτελεί ένα από τα πιο ελκυστικά χαρακτηριστικά του επαγγέλματος.

Cabin Crew δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα στον αέρα. Είναι ένας διαφορετικός τρόπος εργασίας, με διαφορετικό ρυθμό ζωής και συγκεκριμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο για την ασφάλεια, την εργασία και την ανάπαυση.

Η νομοθεσία πίσω από το Cabin Crew roster

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο που αφορά το θέμα βασίζεται, μεταξύ άλλων, σε:

• Regulation (EU) No 965/2012 για τους κανόνες αεροπορικών operations και τις απαιτήσεις του Part-ORO.
• ORO.FTL για Flight Time Limitations, duty periods και rest periods.
• Commission Regulation (EU) No 83/2014, με τις σχετικές τροποποιήσεις του Part-ORO/FTL.
• Council Directive 2000/79/EC, η οποία αφορά την οργάνωση του χρόνου εργασίας του mobile staff στην πολιτική αεροπορία.
• Τις σχετικές EASA Certification Specifications, AMC και GM για την εφαρμογή των FTL requirements.

Οι συγκεκριμένοι κανόνες εφαρμόζονται σε συνδυασμό με το εθνικό εργατικό δίκαιο που εφαρμόζεται στο εκάστοτε κράτος μέλος και με το εγκεκριμένο σύστημα FTL/operations του αερομεταφορέα.

Σημαντικό: οι ακριβείς όροι εργασίας, τα roster patterns, οι συλλογικές συμβάσεις, οι αποδοχές, οι διαδικασίες standby και άλλα εργασιακά ζητήματα μπορεί να διαφέρουν από εταιρεία σε εταιρεία και από χώρα σε χώρα. Το παρόν άρθρο αποτελεί ενημερωτικό υλικό και δεν αποτελεί νομική ή εργατολογική συμβουλή.

Συχνές ερωτήσεις

Ο αεροσυνοδός έχει Σαββατοκύριακα;

Ναι, αλλά όχι απαραίτητα τα ίδια Σαββατοκύριακα με έναν εργαζόμενο γραφείου. Τα rosters μπορούν να περιλαμβάνουν εργασία Σάββατο, Κυριακή και αργίες.

Πόσα ρεπό έχει ένας αεροσυνοδός;

Δεν υπάρχει ένας ενιαίος αριθμός που να ισχύει για κάθε airline. Σε επίπεδο ευρωπαϊκού πλαισίου προβλέπονται τουλάχιστον 7 local days χωρίς duty ή standby ανά ημερολογιακό μήνα και τουλάχιστον 96 local days ανά έτος, με τις λεπτομέρειες που προβλέπει η σχετική νομοθεσία.

Μπορεί ένας αεροσυνοδός να δουλεύει νύχτα;

Ναι. Οι νυχτερινές υπηρεσίες αποτελούν μέρος της λειτουργίας πολλών αεροπορικών εταιρειών. Για τις night duties εφαρμόζονται ειδικοί περιορισμοί και απαιτήσεις fatigue management.

Το standby θεωρείται ρεπό;

Όχι. Το standby είναι περίοδος κατά την οποία το μέλος του πληρώματος πρέπει να είναι διαθέσιμο σύμφωνα με το roster και τις διαδικασίες της εταιρείας. Η EASA διευκρινίζει επίσης ότι ένα reserve period χωρίς ανάθεση πτήσης δεν μπορεί εκ των υστέρων να θεωρηθεί ημέρα extended recovery rest.

Πόσες ώρες πετάει ένας αεροσυνοδός τον χρόνο;

Το flight time υπόκειται σε συγκεκριμένα όρια. Για το ευρωπαϊκό FTL framework, το συνολικό flight time των sectors ως operating crew member δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 100 ώρες σε 28 συνεχόμενες ημέρες και τις 900 ώρες σε ένα ημερολογιακό έτος.

Είναι δύσκολο να συνδυαστεί το Cabin Crew με προσωπική ζωή;

Απαιτεί προσαρμογή, επειδή το πρόγραμμα δεν είναι σταθερό όπως σε μια τυπική εργασία γραφείου. Από την άλλη πλευρά, αρκετοί άνθρωποι εκτιμούν ακριβώς αυτή την ποικιλία, την ευελιξία των ημερών ανάπαυσης και το διεθνές περιβάλλον εργασίας.

Πηγές και επίσημη ενημέρωση

Για την προετοιμασία του άρθρου χρησιμοποιήθηκαν επίσημες ευρωπαϊκές και EASA πηγές, μεταξύ άλλων η EUR-Lex για την ευρωπαϊκή νομοθεσία και η European Union Aviation Safety Agency (EASA) για τις απαιτήσεις Flight Time Limitations και Fatigue Risk Management.

Οι κανονιστικές απαιτήσεις ενδέχεται να τροποποιούνται. Για τον λόγο αυτό, οι αναγνώστες θα πρέπει να ανατρέχουν στις εκάστοτε ισχύουσες επίσημες εκδόσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και της EASA.

Cabin Crew σημαίνει επαγγελματισμός, υπευθυνότητα και ασφάλεια — όχι απλώς ταξίδια.